ORMO jeszcze mo¿e kto¶ pamiêta

Historia, którą jeszcze pamiętamy

Moderator: jedrek

ORMO jeszcze mo¿e kto¶ pamiêta

Postautor: jedrek » śr wrz 23, 2009 18:37

Tekst z wikipedii
*

1946-1968 [edytuj]

Pocz±tkowo formalnie samodzielna, w istocie ORMO podporz±dkowana by³a MO, choæ przez znaczn± czê¶æ funkcjonariuszy MO by³a bardzo ¼le widziana. Od marca 1946 terenowe jednostki ORMO wraz z oddzia³ami LWP, KBW, WOP, UB i MO podporz±dkowane by³y wojewódzkim komisjom bezpieczeñstwa, podleg³ym Pañstwowej Komisji Bezpieczeñstwa.

Pó¼niej by³a ¶ci¶le podporz±dkowana bezpo¶rednio aparatowi PZPR. W pó¼nych latach 50. jej dzia³alno¶æ os³ab³a - a¿ do roku 1968, kiedy to PZPR u¿y³a tzw. aktywu robotniczego do pacyfikacji demonstracji studenckich w okresie marcowym; w du¿ej czê¶ci ów "aktyw" sk³ada³ siê z po¶piesznie zmobilizowanych do tego zadania cz³onków ORMO.

Po tych wydarzeniach czê¶æ aparatu PZPR dosz³a do wniosku, ¿e ORMO trzeba zalegalizowaæ (ów aktyw robotniczy dokona³ os³awionych pacyfikacji najzupe³niej nielegalnie, nie maj±c po temu najmniejszych uprawnieñ formalnych ani pretekstu, choæby w postaci w³a¶nie legitymacji ORMO). Organizacji nadano szybko nowy statut; formalnie nie istnia³a ona od tej pory na szczeblu centralnym, dziel±c siê na niezale¿ne organizacje wojewódzkie, kierowane przez tzw. "Spo³eczne Komitety", powo³ywane w ca³o¶ci przez Komitety Wojewódzkie PZPR. Z regu³y na czele SK ORMO sta³ sekretarz KW PZPR, nadzoruj±cy pracê organów sprawiedliwo¶ci i bezpieczeñstwa; w niektórych województwach dzia³alno¶ci± SK ORMO kierowali jednak wojewodowie lub ich zastêpcy (statut tego oczywi¶cie nie rozstrzyga³, z uwagi na fasadow± "demokracjê").

Struktura 1969-1989 [edytuj]

Zarz±dzaniem bie¿±c± dzia³alno¶ci± ORMO zajmowa³y siê Sztaby Wojewódzkie, powo³ywane formalnie przez Spo³eczne Komitety, faktycznie wyznaczane przez Wydzia³y Administracyjne KW PZPR. W ich sk³ad wchodzili Komendanci Wojewódzcy, Szefowie Sztabu (jako pierwsi zastêpcy) i cz³onkowie sztabu (niektórzy w randze zastêpcy); w sk³ad sztabów wchodzi³ obowi±zkowo oddelegowany specjalnie pracownik Wydzia³u Administracyjnego Komitetu Wojewódzkiego PZPR. Komendantami Wojewódzkimi byli z regu³y emerytowani oficerowie MO, wojska lub - do¶æ czêsto - Stra¿y Po¿arnej.

W strukturze wojewódzkiej organizacji ORMO (rozbitej jeszcze terytorialnie - formalnie wed³ug podzia³u administracyjnego Polski, faktycznie wedle struktury PZPR) mo¿na wyró¿niæ tzw. Oddzia³y Zwarte (OZ ORMO) i Brygady Ruchu Drogowego; te dwie formacje, wydzielone ze struktury Jednostek Zak³adowych (zwi±zanych z zak³adami pracy) i Jednostek Terenowych (tworzonych w zasadzie do¶æ dowolnie, w miarê znajdowania chêtnych) - wystêpowa³y w zasadzie w ca³ym kraju. W niektórych województwach istnia³y równie¿ inne wydzielone jednostki specjalistyczne (np. w Warszawie: Brygada Wodna).

Oddzia³y Zwarte wspó³dzia³a³y ¶ci¶le z ZOMO, choæ nie pozostawa³y tu w ¿adnym zwi±zku formalnym. U¿ywano ich czêsto do ochrony wielkich imprez publicznych (np. miêdzynarodowe mecze pi³karskie, festyny, manifestacje itp.). Ich cz³onkowie pe³nili te¿ spo³eczn± s³u¿bê patrolow±, niekiedy samodzielnie, zazwyczaj wspólnie z funkcjonariuszami MO.

Brygady Ruchu Drogowego powsta³y na bazie istniej±cego od lat ruchu Spo³ecznych Inspektorów Ruchu Drogowego (tak± te¿ nazwê nosili ich cz³onkowie, w skrócie SIRD) i zajmowa³y siê nadzorowaniem ruchu drogowego; ich cz³onkowie mieli do¶æ du¿e uprawnienia, choæ bez prawa nak³adania mandatów. W sk³adzie BRD by³o wielu przedstawicieli inteligencji, w tym sporo osób do¶æ popularnych (piosenkarze, aktorzy, dziennikarze).

Stan wojenny 1981-1983 [edytuj]
he³m ORMO-wca z czasów stanu wojennego

Przy wprowadzaniu stanu wojennego PZPR u¿ywa³a Oddzia³ów Zwartych ORMO z wielk± ostro¿no¶ci± i niechêtnie: rekrutowa³y siê one g³ównie spo¶ród wielkoprzemys³owych robotników i st±d - nie bez podstaw - obawiano siê w tym ¶rodowisku sympatii pro solidarno¶ciowych. Kilkakrotnie jednak w du¿ych miastach OZ ORMO bra³y udzia³ w t³umieniu demonstracji.

W okresie bezpo¶rednio poprzedzaj±cym 13 grudnia, w³adze partyjne wskazywa³y na rzekome ataki na cz³onków partii, „nie tylko na stanowiskach pracy, lecz tak¿e w miejscu zamieszkania”. W zwi±zku z tym g³oszono w oficjalnej propagandzie stan zagro¿enia dla bezpieczeñstwa cz³onków partii, wobec których miano stosowaæ tak¿e „terror psychiczny” .

Upowszechniana atmosfera zagro¿enia s³u¿y³a w istocie du¿o wiêkszym stopniu mobilizacji szeregów partyjnych ni¿ obronie przed domniemanymi skrajnymi dzia³aczami „Solidarno¶ci”.

Rzekome zagro¿enie cz³onków partii by³o jednym z pretekstów do powo³ywania tzw. „oddzia³ów samoobrony” partyjnej. Zak³adano, ¿e mia³y one s³u¿yæ do ochrony instancji partyjnych, cz³onków PZPR, oraz ich rodzin. Faktycznie jednak grupy te by³y przydatne g³ównie do wykonywania zadañ „w zakresie dzia³alno¶ci polityczno-propagandowej, zwalczania wrogiej dywersji i propagandy we wszelkich ich formach” . Grupy samoobrony partyjnej w Warszawie i woj. sto³ecznym by³y tworzone od koñca pierwszej dekady grudnia 1981 r. Liczba ich cz³onków w lutym 1982 r. siêgnê³a 3200 osób (w kraju ok. 60 tys.) . Cz³onkowie tych grup, choæ byli ochotnikami to jednak oficjalnie byli zg³aszani przez egzekutywy i sekretarzy instancji partyjnych. Stanowili oni czê¶æ cz³onków partii najbardziej „ofiarn± i do¶wiadczon±” . Decyzj± Komendanta G³ównego Milicji Obywatelskiej z 3 lutego 1982 r., podjêt± w porozumieniu z Wydzia³em Organizacyjnym i Administracyjnym KC PZPR, wspomniane oddzia³y zosta³y przekszta³cone w jednostki specjalistyczne Ochotniczej Rezerwy Milicji Obywatelskiej pod nazw± Oddzia³y Polityczno-Obronne. Rozwi±zano je podobno wraz z zakoñczeniem Stanu Wojennego, jednak niektóre raporty wskazuj± na to, i¿ np. w Wielkopolsce dzia³a³y do co najmniej 1988 roku. Dotychczasowych cz³onków oddzia³ów samoobrony nie chc±cych nale¿eæ do ORMO zalecano „utrzymaæ przy instancjach partyjnych, tworz±c z nich grupy aktywu do wykorzystania w pracy partyjnej”.System organizacyjny oddzia³ów oparty by³ na strukturze wojskowej. Przy sto³ecznych komitetach dzielnicowych powsta³y bataliony, a w wiêkszych zak³adach przemys³owych Warszawy i wiêkszych o¶rodkach administracyjnych województwa przyjêty zosta³ podzia³ na kompanie i plutony. Stworzony zosta³ równie¿ system alarmowy, powsta³y dowództwa poszczególnych szczebli. Funkcjonowa³ tak¿e pion polityczny. Oddzia³y wykonywa³y dzia³ania wspieraj±ce si³y porz±dkowe, a tak¿e nieznane bli¿ej – zadania specjalne, zlecone przez KW i dzielnicowe instancje partyjne. Mo¿na domniemywaæ, ¿e podobnymi strukturami, choæ zapewne w mniejszej skali, dysponowa³y pozosta³e wojewódzkie instancje partyjne.

W drugiej po³owie okresu stanu wojennego dokonano jeszcze jednej przebudowy ORMO, maj±cej na celu jej scentralizowanie i tworz±c Komendê G³ówn±; w tym czasie pe³niê w³adzy nad organizacj± usi³owa³a - do¶æ bezskutecznie - odzyskaæ MO, organizacja jednak w sposób naturalny zamiera³a. Decyzja Sejmu o jej rozwi±zaniu po prostu zatwierdzi³a stan faktyczny.

Umundurowanie i wyposa¿enie [edytuj]

Cz³onkowie ORMO mieli prawo do noszenia mundurów dwojakiego rodzaju: wyj¶ciowych lub umundurowania Oddzia³ów Zwartych.
Radiowóz s³u¿b ORMO

Mundur wyj¶ciowy by³ niemal wiern± kopi± umundurowania oficerskiego wojsk lotniczych (minimalna ró¿nica w kroju kieszeni). Dystynkcje noszono na wypustkach ko³nierza; nie by³y one zwi±zane ze stopniem (w ORMO nie istnia³y ¿adne stopnie ani rangi), lecz z pe³nion± funkcj±; podobne rozwi±zanie istnieje do dzi¶ w Ochotniczych Stra¿ach Po¿arnych. Przewodnicz±cy wojewódzkiego Spo³ecznego Komitetu nosi³ dystynkcje podobne do genera³a brygady (wê¿yk generalski i jedna gwiazdka w kolorze z³otym); Komendant Wojewódzki podobne do pu³kownika, Komendant Powiatowy i cz³onkowie sztabu Wojewódzkiego - podpu³kownika, itd.).

Mundur Oddzia³ów Zwartych przypomina³ do¶æ wiernie umundurowanie polowe piechoty - z tym, ¿e szyty by³ nie z tkaniny "moro", ale z g³adkiej bawe³ny. Cz³onkowie OZ nie nosili w ogóle ¿adnych dystynkcji.

Nakryciem g³owy by³ w obu wypadkach b³êkitny beret. Cz³onkowie OZ ORMO w czasie dzia³añ mogli u¿ywaæ specjalnych kasków (by³y to standardowe kaski motocyklowe odpowiednio pomalowane). Decyzj± SK ORMO Oddzia³y Zwarte mog³y byæ wyposa¿one (ale tylko dora¼nie, do jednej akcji) w ¶rodki przymusu bezpo¶redniego (pa³ki, gaz). Cz³onkom ORMO nie przys³ugiwa³o automatycznie pozwolenie na posiadanie broni palnej - musieli siê o nie ubiegaæ na ogólnych zasadach.

Przynale¿no¶æ do ORMO nie poci±ga³a za sob± ¿adnych sta³ych korzy¶ci finansowych, choæ w sporadycznych wypadkach Komendanci Wojewódzcy MO przyznawali za udane dzia³ania jednorazowe nagrody. Przez ca³y czas istnienia ORMO jej dzia³acze starali siê - bezskutecznie - o przyznanie zas³u¿onym cz³onkom organizacji jakiego¶ dodatku do rent czy emerytur .
Awatar użytkownika
jedrek
Indiana Jones
Indiana Jones
 
Posty: 1258
Rejestracja: czw paź 09, 2003 0:00
Lokalizacja: Gliwice

Wróć do Czas PRL

Kto jest online

Użytkownicy przeglądający to forum: Obecnie na forum nie ma żadnego zarejestrowanego użytkownika i 1 gość

cron