Szlak górniczy - zapomniane kopalnie wokoło Tecznynka

Historia przemysłu na ziemiach polskich.
Historia miast, ich wygląd na przestrzeni lat.
rotstein
Poszukiwacz
Poszukiwacz
Posty: 11
Rejestracja: czw maja 20, 2010 0:00
Lokalizacja: Krzeszowice
Kontakt:

Szlak górniczy - zapomniane kopalnie wokoło Tecznynka

Post autor: rotstein » pt maja 21, 2010 2:42

tą niedziele wybrałem się na 'szlak górniczy' zaznaczony kolorem czarnym (na mapie po prawej stronie). Jest to bardzo ciekawa trasa pod względem geologicznym jak również napotkanych zamkniętych kopalni pamiętających jeszcze czasy Potockich, po których zostały ruiny inżynierskich budynków, betonowe pozostałości zabudowań górniczych, bądź dawnych fundamentów pod górnicze urządzenia.
Na mapce co ciekawsze miejsca są ponumerowane, w następnych postach będę chciał do każdego z tych miejsc wkleić zrobione fotki z krótkim opisem.

Obrazek

rotstein
Poszukiwacz
Poszukiwacz
Posty: 11
Rejestracja: czw maja 20, 2010 0:00
Lokalizacja: Krzeszowice
Kontakt:

Re: Szlak górniczy - zapomniane kopalnie wokoło Tecznynka

Post autor: rotstein » pt maja 21, 2010 2:48

Szlak rozpoczynam od nieistniejącej dziś bocznicy kolejowej łączącej sztolnię kopalni Krystyna I (pkt.1) z linią kolejową w Krzeszowicach łączącą Śląsk z Krakowem.
Most na poniższym zdjęciu był zbudowany na przełomie XIX/XXw. jest to konstrukcja stalowa (pewnie nowoczesna jak tamte czasy). Na mapie znajduje się na rzecze Krzeszówce ok 100m na N od punktów 1;2. Dziś służy jako kładka łącząca Gwoździec z Krzeszowicami.
Obrazek

PUNKT NR: 2
'Dawny kamieniołom wapieni jurajskich Stara Sztolnia'
W kamieniołomie Stara Sztolnia wydobywano od lat 20 do 60-tych XXw. wapienie skaliste, podrzędnie również wapienie płytowe. Są najpowszechniej eksploatowanym surowcem budowlanym wykorzystywanym już od średniowiecza m.in. do wznoszenia warowni i zamków.[1]
Obrazek


'Wapiennik'
Wapiennik (także: piec wapienniczy lub piec wapienny) – piec szybowy do wypalania wapna i skał wapiennych (kamień wapienny) w celu uzyskania z nich wapna palonego.
Wapienniki rozgrzewano do temperatury 900-1000 °C najczęściej pozyskiwanym z pobliskich lasów drewnem lub węglem kamiennym (także torfem). Wkład ładowany był od góry za pomocą prostych, drewnianych konstrukcji.[2]
W latach okupacji hitlerowskiej w wapienniku istniał punkt nasłuchowy Armii Krajowej.
W czasach świetności takich obiektów przemysłowych często można je było spotkać na terenie Jury. Dziś podobne wapienniki działające na takiej samej technologii można spotkać koło Czajowic i w Mydlnikach.
Obrazek

źródła: [1] - tablica informacyjna 'przystanek II' na terenie Starej sztolni
[2] - wikipedia

rotstein
Poszukiwacz
Poszukiwacz
Posty: 11
Rejestracja: czw maja 20, 2010 0:00
Lokalizacja: Krzeszowice
Kontakt:

Re: Szlak górniczy - zapomniane kopalnie wokoło Tecznynka

Post autor: rotstein » pt maja 21, 2010 2:51

do punktów 1 i 2:
betonowe pozostałości budynku/schronu znajdującego się w pobliżu kamieniołomu 'Starej Sztolni' do którego prowadzi podejście o niezbyt dużym nachyleniu ok 50m
Obrazek
Czy ktoś miałby wiedzę do czego on służył? mi się wydaje że to jest schron służący przy wybuchach kontrolowanych.

PUNKT NR: 1
'Sztolnia dawnej kopalni Krystyna I'

W celu ułatwienia transportu urobku z kopalni Krystyna I (pkt. 7 na mapie) przekopano sztolnie długości 2150m, która zaczynała sie na głębokości 40m w szybie kopalni a kończyła sie na Gwoźdźcu (pkt. 1). Sztolnia służyła do transportu jak i do odwadniania kopalni, transport był prowadzony wagonikami ciągniętymi przez konie.
U wylotu sztolni zbudowano też rampę kolejową, sortownie i płuczke do węgla, tak więc urobek już na Gwoźdźcu był gotowy do transportu w dowolne miejsce gdzie tylko kolej dochodziła.
Dzisiaj wylot sztolni jest zasypany rumoszem skalnym, a kopalnia jest zalana. W sumie dziś nikt nie wie w jakim stanie jest ta długa sztolnia. Taka sztolnia mogłaby być unikatową atrakcja turystyczna w skali raczej europejskiej, w sumie wchodzimy w środek góry prawie 2km, do tego miejsce atrakcyjne turystycznie nie tylko pod ziemia.

rotstein
Poszukiwacz
Poszukiwacz
Posty: 11
Rejestracja: czw maja 20, 2010 0:00
Lokalizacja: Krzeszowice
Kontakt:

Re: Szlak górniczy - zapomniane kopalnie wokoło Tecznynka

Post autor: rotstein » pt maja 21, 2010 2:53

na górniczym szlaku:
Obrazek

PUNKT NR: 4
'Obszar dawnej kopalni Krystyna II'

Nowa Krystyna (inne nazwy: Upadowa Krystyna, Krystyna II) była ostatnią czynną kopalnią w rejonie Tenczynka. Funkcjonowała w latach okupacji niemieckiej na wschodnich polach nieczynnej od 1929r. kopalni Krystyna (na mapie: Krystyna I). Zlikwidowano ją w 1955r. Dwoma sztolniami upadowymi eksploatowano dwa pokłady węgla(...) Są to najstarsze i zarazem najdalej na wschód wysunięte pokłady w całym Górnośląskim Zagłębiu Węglowym(...) Wydobycie węgla w kopalni Nowa Krystyna, w latach 1941-1948 wahało się od 21,1tys. ton do 48,5tys. ton rocznie.
Na obecnie zalesionym terenie dawnej kopalni zachowały się hałdy skał płonnych, resztki betonowych fundamentów urządzeń kopalnianych, dróg dojazdowych i nasypów, a także zawalone, przypowierzchniowe części obydwu upadowych.
W pobliżu terenu dawnej kopalni, po obu stronach leśnej przecinki, występują liczne,płytkie szybiki zlokalizowane na wychodniach pokładów węgla. Jest to obecnie najlepsze miejsce do powierzchniowych obserwacji pokładów węgla w rejonie Tenczynka.[1]

źródło: [1] - tablica informacyjna przy obszarze dawnej kopalni Krystyna II

Na szlaku, zaraz przed wejściem na obszar Krystyny II. Widać że często uczęszczany :) :
Obrazek

Prawdopodobnie dawny bieda-szyb na terenie Krystyny II. Takich wykopów w lesie jest kilkadziesiąt, ponieważ w niektórych miejscach pokłady węgla znajdują się na głębokości około 4m:
Obrazek

Wszędzie wokół gęste haszcze a tutaj piekny beton z lasu się wyłania, Krystyna II w końcu znaleziona:) :
Obrazek

rotstein
Poszukiwacz
Poszukiwacz
Posty: 11
Rejestracja: czw maja 20, 2010 0:00
Lokalizacja: Krzeszowice
Kontakt:

Re: Szlak górniczy - zapomniane kopalnie wokoło Tecznynka

Post autor: rotstein » pt maja 21, 2010 2:56

CD. PUNKT NR: 4
'Obszar dawnej kopalni Krystyna II'

tylko pytanie, do czego te masywne fundamenty służyły, jakie urządzenia/maszyny na nich stały?
Jeśli ktoś miałby wiedzę na ten temat, piszcie.
Obrazek

Obrazek

Obrazek

Obrazek

Obrazek

rotstein
Poszukiwacz
Poszukiwacz
Posty: 11
Rejestracja: czw maja 20, 2010 0:00
Lokalizacja: Krzeszowice
Kontakt:

Re: Szlak górniczy - zapomniane kopalnie wokoło Tecznynka

Post autor: rotstein » pt maja 21, 2010 3:00

PUNKT NR: 7

'Obszar dawnej kopalni Krystyna I'

Znajduje się wśród rozległego lasu Zwierzyniec położonej u podnóży Niedźwiedziej Góry. Kopalnia funkcjonowała od lat 90-tych XIXw. do 1929 roku. Była największą z kopalń w rejonie Krzeszowic. Została założona przez rodzinę Potockich, właścicieli dóbr krzeszowickich i tenczyńskich. Od 1907r. należała do Galicyjskich Zakładów Górniczych w których większość akcji znajdowała się w rękach rodziny Potockich.
W kopalni na trzech poziomach eksploatowano cztery pokłady węgla(...) Węgiel wykorzystywano do celów opałowych. W 1919r. kopalnia zatrudniała 670 pracowników. Do transportu używano koni, które w sposób ciągły przebywały pod ziemią. Największe wydobycie przypada na okres I wojny światowej i lata powojenne, maksymalne wydobycie - ponad 94tys. ton, zanotowano w 1924r. Ze względu na spadek rentowności kopalni spowodowany ogólnoświatowym kryzysem gospodarczym, w 1929r. kopalnię zamknięto, a w rok później zatopiono.[1]

źródło: [1] - tablica informacyjna na obszarze KWK Krystyna I

Obrazek

Budynek mieszkalny dla pracowników kopalni Krystyna, znajdujący się w jej pobliżu, obecnie chyba remontowany
Obrazek

Dwa zrujnowane budynki, stanowiące zabudowania dawnej kopalni. Z prawej to nadszybie szybu wydobywczego Krystyna, zwanego też szybem wodnym, o głębokości 181m. Nie zachowały się wieża i maszyna wyciągowa. Szyb posiadał podziemne połączenie ponad dwukilometrowej długości Sztolnią Krystyna z Gwoźdźcem. [1] (akurat w zimowej scenerii, bo w nd nie mogłem podejść bliżej aby zrobić foty)
Obrazek

rotstein
Poszukiwacz
Poszukiwacz
Posty: 11
Rejestracja: czw maja 20, 2010 0:00
Lokalizacja: Krzeszowice
Kontakt:

Re: Szlak górniczy - zapomniane kopalnie wokoło Tecznynka

Post autor: rotstein » pt maja 21, 2010 3:02

PUNKT NR: 8

'Obszar dawnej kopalni Kmita'

W zasadzie dopiero w niedziele dowiedziałem się że istnieje taki teren w środku gęsto zabudowanej wsi Tenczynek.Gdyby nie mapka ze szlakiem górniczym również w życiu bym nie pomyślał że tutaj kiedykolwiek była kopalnia, a ten nierówny teren to naturalne pagórki a nie dawne hałdy bądź efekt ostatnich lat działalności odkrywkowej


Kmita, kopalnia węgla kamiennego w Tenczynku, eksploatowana od lat 60. XIX w., unieruchomiona w 1924 r.
Zorganizowana przez kupca Ludwika Bogackiego na nadanych mu polach górniczych Ludwik (21 września 1865) i Glückauf (1866). W 1867 r. wydobyto 2 800 ton węgla. W latach 70. XIX w. została unieruchomiona. W latach 90.XIX w. wydobycie wznowił nowy właściciel, Juliusz Przeworski. W 1900 r. wydobyto 18 000 ton węgla. Firma jednak zbankrutowała i w 1904 r., a kopalnię kupili na licytacji Józef Hromek, działający w Polsce inżynier górnictwa, pochodzący z Moraw, i Czech, Paweł Hlawiczka.
Kopalnię ponownie uruchomili w 1905 r., eksploatując ją metodą odkrywkową. Hromek spłacił Hawliczkę, zostając samodzielnym właścicielem. Rozkwit kopalni przypadł na okres I wojny światowej. Wtedy to wybudowano szyb wydobywczy Robert (1913). Wydobyto w tym roku 25 258 ton węgla. Po wojnie kopalnia nie zdołała wytrzymać konkurencji ze strony kopalń Górnośląskiego Zagłębia Węglowego i w 1924 r. została zamknięta oraz zatopiona. Józef Hromek założył nowe przedsiębiorstwo, cegielnię, w której wykorzystywał złożony na hałdach łupek, wydobyty wcześniej z kopalni.
W latach 1939-1945 na wychodniach dawnej kopalni prowadzono kopalnię pod nazwą Tenczynek (nazywaną też Szczęść Boże i Bereza). W 1943 r. wydobyto w niej 9 852 tony węgla.[1]

źródło: [1] - wikipedia

obecny wygląd obszaru kopalni:
Obrazek

Obrazek

rotstein
Poszukiwacz
Poszukiwacz
Posty: 11
Rejestracja: czw maja 20, 2010 0:00
Lokalizacja: Krzeszowice
Kontakt:

Re: Szlak górniczy - zapomniane kopalnie wokoło Tecznynka

Post autor: rotstein » pt maja 21, 2010 3:11

Ciekawe linki do tematu:

http://www.wgg.pwr.wroc.pl/pdf/publikac ... _Szwed.pdf

http://www.dziennik.krakow.pl/pl/region ... tolni.html

Gdyby ktoś miał jakieś informacje dotyczące historii tych kopalni wokół Tenczynka, to byłbym wdzięczny za pociągnięcie dalej tematu.
mój mail rotstein@gazeta.pl

kopalnia jak na swoje czasy nie była ani najwieksza, ani nie miała najlepszej jakości pokładów węgla, to przegrała z kopalniami ze Śląska właśnie tą swoją niską kalorycznością węgla i pewnie sporym zasiarczeniem w czasach wielkiego kryzysu. A po wojnie jako zakład państwowy nie była zakładem niezależnym tylko jakby filią kopalni Siersza, więc pewnie uważali ją trochę za kulę u nogi. Ciekawe gdzie mogłyby znajdować się właśnie te dokumenty o tej kopalni, czy wogóle jeszcze są, jakieś przekroje, rysunki techniczne, dane o wypadkach.
Wiem jedno że jak przejadę się do babci to zapytam ją o ten temat, bo coś między uszami mi przeszło że chyba pradziadek pracował na Krystynie.

I tak najlepsze było pierwsze wrażenie, gęste haszcze, wszedzie tylko gęsty las i połamane drzewa, a tutaj coś tak absurdalnego się wyłania, grube betony po czymś... dosłownie jak z archiwum x

Kopalnia Krystyna I została zalana, Krystyna II pewnie też. O jakiś wejściach, niezabezpieczonych szybach nie slyszałem, ale... Ciekawą sprawą jest ta sztolnia która prowadzi od szybu na Krystyna I
(pkt. 7,6) do Gwoźdźca przez odległość 2150m (pkt. 1,2).
Obrazek

Sztolnia służyła do transportu i do odwadniania kopalni.Zaczynała sie 40m pod ziemia kopalni w szybie a konczyła się już na powierzchni wychodząc z wylotu sztolni na powierzchnię wykorzystując tutaj róznicę poziomów. Konie węgiel bioą 40m pod ziemią a wysypują juz na powierzchni.

A jeżeli sztolnia służyła do odwadniania to stad wynika, że musi być chociaż trochę pochylona, czyli powinna być sucha, pewnie tak samo szyb kopalni do głębokości 40m, ale tutaj tylko teoretyzowanie łamane przez fantazjowanie. Obecnie wylot sztolni jest zasypany. zdjęcie wylotu sztolni jest na zdjęciu w tym opracowaniu:
http://www.wgg.pwr.wroc.pl/pdf/publikac ... _Szwed.pdf

rotstein
Poszukiwacz
Poszukiwacz
Posty: 11
Rejestracja: czw maja 20, 2010 0:00
Lokalizacja: Krzeszowice
Kontakt:

Re: Szlak górniczy - zapomniane kopalnie wokoło Tecznynka

Post autor: rotstein » pt maja 21, 2010 3:13

Nasza kopalnia Krystyna II jest kopalnią upadową i gdyby tak zająć się tym miejscem, odczyszczeniem tego miejsca, to wejście do kopalni mogłoby wyglądać podobnie jak na tym zdjęciu:
Obrazek

Zdjęcie udostępniło mi " Stowarzyszenie Mieszkańców i Miłośników Piły nad Brdą BUKO "
gdzie prowadzą już zaawansowane badania archeologiczne nad odkrytą kopalnią
http://www.buko.las.pl/badania_kopaln2.html

rotstein
Poszukiwacz
Poszukiwacz
Posty: 11
Rejestracja: czw maja 20, 2010 0:00
Lokalizacja: Krzeszowice
Kontakt:

Re: Szlak górniczy - zapomniane kopalnie wokoło Tecznynka

Post autor: rotstein » pt maja 21, 2010 3:32



damiano
Mistrz Łopaty
Mistrz Łopaty
Posty: 143
Rejestracja: sob sie 25, 2007 0:00

Post autor: damiano » ndz lip 25, 2010 12:44

Super fotorelacja 8) Gratuluję i proszę o więcej :D

ODPOWIEDZ