Ostatni ¿o³nierz podziemia niepodleg³o¶ciowego

Historia, którą jeszcze pamiętamy

Moderator: jedrek

Ostatni ¿o³nierz podziemia niepodleg³o¶ciowego

Postautor: jedrek » wt mar 01, 2011 9:45

Nie mia³ szansy na podjêcie normalnego ¿ycia. Kiedy koñczy³a siê wojna, mia³ 27 lat, przez nastêpnych 18 ukrywa³ siê w kraju o którego wolno¶æ walczy³.
Józef Franczak „Lalek”, ostatni ¿o³nierz podziemia niepodleg³o¶ciowego, zosta³ zamordowany przez S³u¿bê Bezpieczeñstwa 21 pa¼dziernika 1963 roku.
Nie mia³ szansy na podjêcie normalnego ¿ycia. Kiedy koñczy³a siê wojna, mia³ 27 lat, przez nastêpnych 18 ukrywa³ siê w kraju o którego wolno¶æ walczy³.
Urodzi³ siê w 1918 roku w Kozicach Górnych nieopodal Lublina. Pochodzi³ z ch³opskiej rodziny, mia³ piêcioro rodzeñstwa. Po skoñczeniu siedmioletniej szko³y powszechnej, zg³osi³ siê na ochotnika do Szko³y Podoficerskiej ¯andarmerii w Grudzi±dzu. Po jej ukoñczeniu, jako zawodowy podoficer, rozpocz±³ s³u¿bê w Równem na Wo³yniu. Tam te¿ zasta³ go wybuch II wojny ¶wiatowej. Po agresji ZSRS na Polskê oddzia³, w którym walczy³ zosta³ rozbity, a Franczak dosta³ siê do sowieckiej niewoli, z której po kilku dniach zbieg³. Wróci³ na Lubelszczyznê, gdzie zaanga¿owa³ siê w dzia³alno¶æ konspiracyjn±. Zosta³ dowódc± plutonu w III Rejonie Obwodu Lublin – Powiat ZWZ – AK. Po zajêciu Lubelszczyzny przez Sowietów, podzieli³ los wielu swoich kolegów i zosta³ wcielony do armii Berlinga. Szykany, aresztowania i egzekucje ¿o³nierzy AK, których by³ ¶wiadkiem, sk³oni³y go do ucieczki.
Przez kilka miesiêcy ukrywa³ siê miêdzy innymi w £odzi i Sopocie. Podobno próbowa³ uciec do Szwecji, ale po tym jak zosta³ rozpoznany przez przypadkowo spotkan± kobietê z rodzinnej wsi, porzuci³ ten pomys³. Wkrótce wróci³ w rodzinne strony i nawi±za³ kontakty z podziemiem niepodleg³o¶ciowym.
17 czerwca 1946 roku, razem z kilkoma osobami zosta³ aresztowany przez lubelski Urz±d Bezpieczeñstwa. Podczas konwoju do Lublina, aresztantom uda³o siê rozbroiæ stra¿ników. Wywi±za³a siê walka podczas, której zginê³o czterech ubeków, a trzech zosta³o rannych. Kilkana¶cie dni pó¼niej, po raz kolejny jego ¿ycie zawis³o na w³osku. Podczas próby aresztowania zastrzeli³ komendanta MO w Rybczewicach oraz jednego z ¿o³nierzy i ponownie uciek³. Wkrótce do³±czy³ do partyzanckiego oddzia³u WiN kpt. Zdzis³awa Broñskiego – Uskoka”. Na pocz±tku 1947 roku w³adze og³osi³y amnestiê w wyniku, której ujawni³o siê ponad 50 tysiêcy ¿o³nierzy. Józef Franczak tego nie uczyni³, nie ufa³ komunistom. Obawia³ siê, ¿e zostanie skazany na karê ¶mierci, b±d¼ d³ugoletnie wiêzienie. Doktor S³awomir Poleszak – historyk lubelskiego IPN, który skrupulatnie bada³ historiê „Lalka” – uwa¿a, ¿e to by³ jeden z kluczowych momentów, dla jego dalszych losów. Po 1947 roku w³a¶ciwie nie mia³ ju¿ odwrotu, móg³ tylko zgin±æ w walce, albo trafiæ na wiele lat do wiêzienia – dodaje historyk
„Lalek” zosta³ dowódc± jednego z patroli w oddziale kpt. Broñskiego – „Uskoka”. Do jego zadañ nale¿a³o miêdzy innymi zbieranie informacji na temat aresztowañ prowadzonych przez UB i ludzi wspó³pracuj±cych z bezpiek±. Obok tego patrol Franczaka organizowa³ zasadzki na funkcjonariuszy MO i wykonywa³ kary na konfidentach. Wszystko w dosyæ ograniczonym zakresie, gdy¿ nasila³y siê dzia³ania komunistów przeciwko niepodleg³o¶ciowemu podziemiu zbrojnemu. Tylko w 1948 roku bezpieka i milicja przeprowadzi³y ponad 2 tysi±ce takich operacji. Zaciska³a siê równie¿ pêtla wokó³ „Lalka”. W maju 1948 roku uda³o mu siê uciec z zasadzki, w której zginê³o dwóch jego ¿o³nierzy, a kolejnych dwóch zosta³o rannych. W grudniu tego samego roku funkcjonariusze MO, próbowali go schwytaæ w Wygnanowicach, gdzie przebywa³ u swojego wspó³pracownika. Mimo postrza³u w brzuch, uda³o mu siê uciec. W maju nastêpnego roku zosta³ rozbity oddzia³ kpt. Broñskiego. Zgin±³ równie¿ „Uskok”
Od tej pory, przez kolejnych 15 lat, Józef Franczak ukrywa³ siê samotnie. Tylko sporadycznie kontaktowa³ siê z innymi ¿o³nierzami. W 1953 roku z ppor. Kuchcewiczem, jedynym ocala³ym z oddzia³u „Uskoka” i Zbigniewem Pielachem „Felkiem”, organizuj± akcjê ekspropriacyjn± na Kasê Oszczêdno¶ci w Piaskach. Koñczy siê ona niepowodzeniem. W jej trakcie ginie ppor. Kuchcewicz.
W 1956 roku pojawi³a siê ostatnia szansa na wyj¶cie z ukrycia. Na fali „odwil¿y” komuni¶ci og³aszaj± amnestie. Franczak zastanawia siê nad ujawnieniem, ale po rozmowie z adwokatem, który nie pozostawia mu z³udzeñ, ¿e czeka go d³ugoletni wyrok, rezygnuje. Od pocz±tku lat 50 trwa³o formalne rozpracowanie Franczaka przez ubecjê. Operacja nosi³a kryptonim „Po¿ar”. Wed³ug danych SB, „Lalek” dysponowa³ zorganizowan± sieci± ludzi, którzy pomagali mu w ukrywaniu, mia³o to byæ oko³o 200 osób. Poniewa¿ Józef Franczak ukrywa³ siê w swoich rodzinnych stronach, SB „szczególn± opiek± otoczy³a” jego najbli¿sz± rodzinê. U dwóch sióstr „Lalka” za³o¿ono pods³uch. Próbowano werbowaæ wspó³pracowników w¶ród ludzi, którzy mogli mieæ z nim kontakt . Prowadzono obserwacjê miejsc, w których móg³ przebywaæ. Zastraszano tych, których podejrzewano o to, ¿e pomagaj± Franczakowi i dokonywano perlustracji ich korespondencji. Mimo ogromnego nak³adu si³ i ¶rodków, dzia³ania SB, nie przynios³y rezultatu. W 1961 roku lubelska prokuratura wyda³a list goñczy za Franczakiem, który zosta³ opublikowany w miejscowej prasie. Józef Franczak by³ wytrawnym konspiratorem – podkre¶la S³awomir Poleszak – pozna³ znakomicie metody dzia³ania SB i dziêki temu przez tyle lat by³ dla nich nieuchwytny.
Dzia³ania SB nasili³y siê na prze³omie lat 50. i 60. Trwa³y poszukiwania kandydata na TW, który mia³by bezpo¶rednie doj¶cie do „Lalka”. W styczniu 1963 roku, uda³o siê esbekom wytypowaæ odpowiedniego kandydata, którego szanta¿em zmuszono do wspó³pracy. By³ nim Stanis³aw Mazur, stryjeczny brat Danuty Mazur, towarzyszki ¿ycia Franczaka. Otrzyma³ on pseudonim TW „Micha³”. Wkrótce, w sprawie „Lalusia” nast±pi³ prze³om, TW „Micha³” nawi±za³ kontakt z Franczakiem. Pierwsze podej¶cie do schwytania Franczaka mia³o miejsce 19 pa¼dziernika. Akcja nie powiod³a siê ze wzglêdu na awariê sprzêtu pods³uchowego w jaki wyposa¿ony zosta³ TW „Micha³”. Plan zak³ada³, ¿e w momencie ustalenia miejsca pobytu „Lalka” i oddaleniu siê TW „Micha³a”, do akcji wkroczy 10 funkcjonariuszy SB, którzy go schwytaj±. Dziêki temu, ¿e TW „Micha³” zapamiêta³ numer rejestracyjny motocykla, którym przyjecha³ Franczak, SB uda³o siê namierzyæ miejsce w którym przebywa³.
21 pa¼dziernika 1963 roku grupa operacyjna z³o¿ona z oficerów SB i 35 zomowców okr±¿y³a zabudowania Wac³awa Becia, gdzie przebywa³ Franczak. Wywi±za³a siê strzelanina „Lalek” próbowa³ uciekaæ. Po przebiegniêciu oko³o 300 metrów zosta³ ¶miertelnie ranny. Zw³oki Józefa Franczaka, po uprzednim przeprowadzeniu sekcji, zosta³y z³o¿one w bezimiennej mogile na cmentarzu komunalnym w Lublinie. Dopiero w 1983 roku, rodzina otrzyma³a pozwolenie na przeniesienie cia³a do rodzinnego grobowca. Wówczas okaza³o siê ¿e zw³oki zosta³y pozbawione g³owy. Stanis³aw Mazur do maja 1967 roku wspó³pracowa³ z SB. Za pomoc w schwytaniu Józefa Franczaka otrzyma³ 5 tysiêcy z³otych. W czerwcu 1964 roku Kazimierz Mazur zosta³ skazany na 3 lata pozbawienia wolno¶ci, a Wac³aw Beæ na 5 lat. Doktor S³awomir Poleszak podkre¶la, ¿e Franczak do samego koñca ¿y³ w przekonaniu, ¿e nast±pi jaki¶ miêdzynarodowy konflikt w wyniku, którego Polska znowu bêdzie wolna.
17 marca 2008 roku prezydent Lech Kaczyñski nada³ po¶miertnie Józefowi Franczakowi Krzy¿ Komandorski z Gwiazd± Orderu Odrodzenia Polski.

http://www.polskieradio.pl/39/245/Artyk ... losciowego
Awatar użytkownika
jedrek
Indiana Jones
Indiana Jones
 
Posty: 1258
Rejestracja: czw paź 09, 2003 0:00
Lokalizacja: Gliwice

Re: Ostatni ¿o³nierz podziemia niepodleg³o¶ciowego

Postautor: dakro » czw lut 15, 2018 9:39

Cóż, ja mam ogromny szacunek dla żołnierzy dawnego podziemia, którzy, wydawałoby się, podjęli, beznadziejną walkę. Nie wolno gumkować jednak złych kart z ich historii, które miały miejsce
dakro
Poszukiwacz
Poszukiwacz
 
Posty: 2
Rejestracja: czw lut 15, 2018 9:37


Wróć do Czas PRL

Kto jest online

Użytkownicy przeglądający to forum: Obecnie na forum nie ma żadnego zarejestrowanego użytkownika i 0 gości